{"id":947,"date":"2019-07-24T12:01:12","date_gmt":"2019-07-24T10:01:12","guid":{"rendered":"http:\/\/wiescizpolski.pl\/?p=947"},"modified":"2019-07-25T07:20:13","modified_gmt":"2019-07-25T05:20:13","slug":"947","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wiescizpolski.pl\/index.php\/2019\/07\/24\/947\/","title":{"rendered":"W Polsce nie ma demokracji"},"content":{"rendered":"

Narzekamy na r\u00f3\u017cne dziedziny naszego \u017cycia publicznego \u2013 s\u0142u\u017cb\u0119 zdrowia, szkolnictwo, system podatkowy, emerytalny itd. itp. Pisz\u0105cy te s\u0142owa nale\u017cy akurat do tego pokolenia, kt\u00f3re wychowa\u0142o si\u0119 wczasach PRL, pami\u0119taj\u0105cego i epok\u0119 Gomu\u0142ki, Gierka i potem stan wojenny. Walczyli\u015bmy z tamtym systemem, bo widzieli\u015bmy jego g\u0142upot\u0119 i nieefektywno\u015b\u0107. Przyczyn\u0105 tej nieefektywno\u015bci gospodarczej i spo\u0142ecznej \u2013 uwa\u017cali\u015bmy, \u017ce jest brak demokracji. A przecie\u017c by\u0142 w PRL i Sejm i odbywa\u0142y si\u0119 do niego wybory, w kt\u00f3rych obywatele mogli g\u0142osowa\u0107, ba nawet mogli skre\u015bla\u0107 kandydat\u00f3w. Ale ci obywatele, kt\u00f3rzy mogli skre\u015bla\u0107 nie mogli kandydowa\u0107. O tym kto mo\u017ce kandydowa\u0107 decydowa\u0142a Partia-Matka \u2013 Polska Zjednoczona Partia Robotnicza odst\u0119puj\u0105c \u0142askawie stronnictwom sojuszniczym \u2013 Zjednoczonemu Stronnictwu Ludowemu i Stronnictwu Demokratycznemu par\u0119 miejsc w Sejmie. Ot taka demokracja socjalistyczna. Z dzisiejszej perspektywy \u2013 mo\u017cna zapyta\u0107 i co w tym by\u0142o z\u0142ego? I co si\u0119 zmieni\u0142o?<\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n

Sejm \u2013 najwy\u017cszy organ pa\u0144stwa \u2013 \u017ar\u00f3d\u0142o prawa<\/span><\/p>\n

Sejm \u2013 zgodnie z Konstytucj\u0105 organ reprezentuj\u0105cy Nar\u00f3d ma uchwala\u0107 prawo, powo\u0142uje rz\u0105d kieruj\u0105cy gospodark\u0105 i ten rz\u0105d rozlicza. Nie trzeba t\u0142umaczy\u0107, \u017ce od tego jaka b\u0119dzie jako\u015b\u0107 pos\u0142\u00f3w zasiadaj\u0105cych w Izbie, jaki b\u0119dzie ich poziom intelektualny i etyczny zale\u017c\u0105 losy pa\u0144stwa. Zale\u017cy w\u0142a\u015bnie to jak funkcjonuje s\u0142u\u017cba zdrowia, kolej a tak\u017ce jak dzia\u0142aj\u0105 s\u0105dy, policja i prokuratura, bo to Sejm uchwala ustawy decyduj\u0105ce o ramach ich dzia\u0142ania. <\/span><\/p>\n

A zatem od recepty na to jak wybiera\u0107 pos\u0142\u00f3w zale\u017cy to jaki rodzaj ludzi trafi do Sejmu. I chodzi o cen\u0119 tych ludzi pod k\u0105tem w\u0142a\u015bnie etycznym i intelektualnym. <\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span><\/p>\n

Dwa systemy \u2013 polityczne i etyczne<\/span><\/p>\n

Je\u015bli m\u00f3wimy o poziomie etycznym mam na my\u015bli g\u0142\u00f3wnie odwag\u0119 cywiln\u0105 potencjalnego kandydata na Reprezentanta Narodu, czy potrafi on mie\u0107 w\u0142asne zdanie i broni\u0107 interesu swoich wyborc\u00f3w nawet za cen\u0119 utraty przyjaci\u00f3\u0142, czy pogorszenia swojego statusu. Przyk\u0142ad odwagi cywilnej i twardej obrony zdania swoich wyborc\u00f3w mogli\u015bmy obserwowa\u0107 na przyk\u0142adzie zachowania pos\u0142\u00f3w brytyjskich podczas debaty o brexicie. Premier i szefowa partii rz\u0105dz\u0105cej wynegocjowa\u0142a z Komisj\u0105 Europejsk\u0105 jak\u0105\u015b umow\u0119, ale pos\u0142owie z jej w\u0142asnej partii tej umowy nie zaakceptowali. To nic, \u017ce to sama premier negocjowa\u0142a, \u017ce to szefowa partii, ale pos\u0142owie, kt\u00f3rzy nie zgodzili si\u0119 na te warunki mieli inne zdanie i ich wyborcy mieli inne zdanie. Oni tam w Anglii \u2013 ci pos\u0142owie musz\u0105 przede wszystkim s\u0142ucha\u0107 swoich wyborc\u00f3w z okr\u0119gu, bo jak to powiedzia\u0142 Lord Norman Lamonte w polskim Sejmie w 2001 r. podczas konferencji zorganizowanej przez Ruch Obywatelski na rzecz JOW \u2013 \u201eOd jednego g\u0142osu zale\u017cy moja polityczna przysz\u0142o\u015b\u0107\u201d. <\/span><\/p>\n

Dlaczego tak jest? Ot\u00f3\u017c w Wielkiej Brytanii obowi\u0105zuje od pocz\u0105tku \u015bwiata, naturalny system wyborczy \u2013 pos\u0142\u00f3w wybiera si\u0119 w Jednomandatowych Okr\u0119gach Wyborczych. W ka\u017cdym licz\u0105cym ok. 100 tys. mieszka\u0144c\u00f3w wybiera si\u0119 zawsze tylko jednego pos\u0142a. Zg\u0142osi\u0107 si\u0119 na kandydata mo\u017ce ka\u017cdy niekarany s\u0105downie obywatel, przedstawiaj\u0105c 10 podpis\u00f3w mieszka\u0144c\u00f3w okr\u0119gu (dziesi\u0119\u0107 \u2013 nie dziesi\u0119\u0107 tysi\u0119cy) i wp\u0142acaj\u0105c 1000 funt\u00f3w kaucji. Kaucja jest zwracana je\u015bli go\u015b\u0107 dostanie 5% g\u0142os\u00f3w \u2013 to znaczy, \u017ce by\u0142 powa\u017cnym kandydatem i si\u0119 nie wyg\u0142upia\u0142. Zwyci\u0119zc\u0105 wybor\u00f3w zostaje ten kandydat, kt\u00f3ry dosta\u0142 najwi\u0119cej g\u0142os\u00f3w i wyprzedzi\u0142 kolejnego, cho\u0107by o 1 g\u0142os. Ta zasada nazywa si\u0119 \u201efirst past the post\u201d (pierwszy, kt\u00f3ry przekroczy met\u0119). Je\u015bli dw\u00f3ch kandydat\u00f3w dostaje tyle samo g\u0142os\u00f3w nie przeprowadza si\u0119 \u017cadnych dogrywek tylko losuje. Rzut monety i do Londynu jedzie John Brown, a nie Alan Pickwick. <\/span><\/p>\n

Pomimo tego, \u017ce do wybor\u00f3w mo\u017ce zg\u0142osi\u0107 si\u0119 ka\u017cdy nie ma zazwyczaj tak wielu kandydat\u00f3w. Po pierwsze okr\u0119g jest ma\u0142y \u2013 taki przeci\u0119tny polski powiat, gdzie wszyscy si\u0119 znaj\u0105. Tysi\u0105c funt\u00f3w to niewiele, ale jednak straci\u0107 je przez wyg\u0142upy to jako\u015b g\u0142upio. Poza tym urz\u0119duj\u0105cy pos\u0142owie ci\u0119\u017cko pracuj\u0105 na swoj\u0105 pozycj\u0119 i wielu ma ogromne poparcie spo\u0142eczne, a w tej sytuacji nikt nie chce bez nadziei zwyci\u0119stwa wyk\u0142ada\u0107 swoich pieni\u0119dzy i czasu. <\/span><\/p>\n

Co zmusza brytyjskiego pos\u0142a do sta\u0142ej \u0142\u0105czno\u015bci z wyborcami? Ano ta zasada, \u017ce ka\u017cdy mo\u017ce si\u0119 zg\u0142osi\u0107 do wybor\u00f3w i jak tylko nie b\u0119dzie pracowa\u0142 wyro\u015bnie mu konkurencja. Dlatego brytyjski pose\u0142 praktycznie co tydzie\u0144, w sobot\u0119 w swoim biurze osobi\u015bcie przyjmuje interesant\u00f3w. <\/span><\/p>\n

I dlatego brytyjscy pos\u0142owie, kt\u00f3rzy zbuntowali si\u0119 przeciwko Teresie May w sprawie brexitu wiedzieli, \u017ce mog\u0105 to zrobi\u0107, bo ich pozycja zale\u017cy bezpo\u015brednio od wyborc\u00f3w. A nie od przychylno\u015bci szefowej partii. Tam jest odwrotnie \u2013 szef partii musi s\u0142ucha\u0107 pos\u0142\u00f3w, kt\u00f3rzy reprezentuj\u0105 swoich wyborc\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Pomimo tego, \u017ce na kandydata do brytyjskiego parlamentu mo\u017ce zg\u0142osi\u0107 si\u0119 ka\u017cdy w systemie wybor\u00f3w jednomandatowych (z jedn\u0105 tur\u0105) wytwarza si\u0119 w parlamencie system dwupartyjny, co nie znaczy, \u017ce wchodz\u0105 do\u0144 tylko dwie partie. W Izbie Gmin jest obecnie 8 ugrupowa\u0144 i pi\u0119ciu pos\u0142\u00f3w niezrzeszonych. Najwa\u017cniejsze, \u017ce ci pos\u0142owie niezrzeszeni startowali jako niezale\u017cni i wygrali w swoich okr\u0119gach wybory. To jest prawdziwa konkurencja.<\/span><\/p>\n

Jednak jak si\u0119 rzek\u0142o w systemie jednomandatowym, jednoturowym tworz\u0105 si\u0119 dwa dominuj\u0105ce bloki polityczne zwane partiami. Obecnie w Izbie Gmin – licz\u0105cej 650 cz\u0142onk\u00f3w – Konserwaty\u015bci maj\u0105 317 pos\u0142\u00f3w, a opozycyjna Partia Pracy ma ich 262. Gabinet jest drugim od czas\u00f3w wojny gabinetem mniejszo\u015bciowym, w kt\u00f3rym torys\u00f3w wspiera Partia Unionistyczna.<\/span><\/p>\n

Zazwyczaj jedna z dominuj\u0105cych partii osi\u0105ga wi\u0119kszo\u015b\u0107 bezwzgl\u0119dn\u0105, umo\u017cliwiaj\u0105c\u0105 utworzenie rz\u0105du w dzie\u0144 po wyborach. Jest to dla pa\u0144stwa i obywateli bardzo dobra sytuacja. W trakcie wybor\u00f3w g\u0142osuj\u0105cy wiedzieli nie tylko na jakiego kandydata na pos\u0142a g\u0142osuj\u0105, ale tak\u017ce za jakim premierem i rz\u0105dem si\u0119 opowiadaj\u0105. <\/span><\/p>\n

Jak to si\u0119 dzieje, \u017ce kandyduj\u0105cy w jednomandatowych okr\u0119gach kandydaci tworz\u0105 parti\u0119 jeszcze przed wyborami. Prawid\u0142owo\u015b\u0107 t\u0119 opisa\u0142 francuski socjolog Maurice Duverger w 1946 r. i nosi ona nazw\u0119 \u201ePrawo Duvergera\u201d. <\/span><\/p>\n

Ot\u00f3\u017c Duverger zauwa\u017cy\u0142, \u017ce skoro w okr\u0119gu jest tylko jedno miejsce na podium wszystkie grupy polityczne maj\u0105ce mniej wi\u0119cej podobne pogl\u0105dy musz\u0105 zjednoczy\u0107 si\u0119 jeszcze przed wyborami i wystawi\u0107 do wybor\u00f3w tylko jednego, wsp\u00f3lnego kandydata. Inaczej jak wyst\u0105pi\u0105 podzieleni, a ich ideowi przeciwnicy si\u0119 zjednocz\u0105 to wsp\u00f3lny kandydat \u201etamtych\u201d, wygra z ich kilkoma pretendentami do mandatu. St\u0105d jeszcze przed wyborami powstaj\u0105 dwie du\u017ce, umiarkowane koalicje – partie b\u0119d\u0105ce w istocie blokami wyborczymi, lu\u017anym konglomeratem grup, sympatyk\u00f3w danej idei. Nie ma to nic wsp\u00f3lnego z partiami polskimi \u2013 b\u0119d\u0105cymi tzw. partiami wodzowskimi. Brytyjska partia jest otwarta, demokratyczna, szuka nowych ludzi, szuka kompromisu, bo walczy o wyborc\u00f3w \u015brodka sceny.<\/span><\/p>\n

Polska partia jest scentralizowana, wodzowska, zamkni\u0119ta na nowych ludzi, a zw\u0142aszcza maj\u0105cych w\u0142asne zdanie. Jest zamurowana na wszystkie kadencje.<\/span><\/p>\n

Pose\u0142 brytyjski nie wie co to jest dyscyplina partyjna, a wsp\u00f3lne stanowisko uzgadniane jest w mozolnych, otwartych dyskusjach. <\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span>Nasz Sejm kalek<\/span><\/p>\n

Jak wida\u0107 z opisu systemu brytyjskiego nam przysz\u0142o \u017cy\u0107 w systemie, kt\u00f3ry niby te\u017c nazywa si\u0119 demokracja, ale jest ca\u0142kiem odmienny od tego w czym \u017cyj\u0105 Anglicy.<\/span><\/p>\n

U nas na kandydata na pos\u0142a obywatel nie mo\u017ce si\u0119 zg\u0142osi\u0107 samodzielnie. Musi zosta\u0107 wystawiony przez jak\u0105\u015b grup\u0119 \u2013 parti\u0119. Nawet formalnie nie mo\u017ce zarejestrowa\u0107 si\u0119 Jan Kowalski. A zatem o tym kto mo\u017ce zosta\u0107 pos\u0142em decyduj\u0105 partie, to znaczy kierownictwa tych partii, to znaczy liderzy.<\/span><\/p>\n

W Wielkiej Brytanii jest 650 okr\u0119g\u00f3w jednomandatowych licz\u0105cych ok. 100 tys. mieszka\u0144c\u00f3w, w Polsce 41 okr\u0119g\u00f3w wielomandatowych licz\u0105cych ok. 800-900 tys. W tak wielkim okr\u0119gu nikt prawie nie ma szans pozna\u0107 osobi\u015bcie kandydata i wyborcy kieruj\u0105 si\u0119 opcj\u0105 partyjn\u0105 najcz\u0119\u015bciej g\u0142osuj\u0105c na pierwszego na li\u015bcie. \u201eJedynka\u201d na li\u015bcie partii, kt\u00f3ra ma szanse przekroczy\u0107 pr\u00f3g wyborczy, daje kandydatowi 100% pewno\u015bci, \u017ce zostanie pos\u0142em. A o tym kto decyduje, \u017ce kandydat dostanie \u201ejedynk\u0119\u201d jest prezes (prezes Kaczy\u0144ski, albo prezes Schetyna). Komu wi\u0119c b\u0119dzie wdzi\u0119czny pose\u0142, kt\u00f3ry dosta\u0142 \u201ejedynk\u0119\u201d czy \u201edw\u00f3jk\u0119\u201d \u2013 pewne miejsca bior\u0105ce? Wiadomo, \u017ce swojemu prezesowi, a nie wyborcom. Wyborc\u00f3w si\u0119 zaczaruje propagand\u0105. W og\u00f3le ka\u017cdy kto dosta\u0142 si\u0119 do Sejmu nawet z dalszego miejsca listy musi by\u0107 wdzi\u0119czny prezesowi, bo go na t\u0119 list\u0119 wpisa\u0142, a przecie\u017c m\u00f3g\u0142 nie wpisa\u0107. Tak wygl\u0105da \u201edemokracja\u201d w Polsce. Tak wygl\u0105daj\u0105 \u201ewybory bezpo\u015brednie\u201d i r\u00f3wno\u015b\u0107 obywateli w procesie wyborczym.<\/span><\/p>\n

Jest jasne, \u017ce ten system nie ma nic wsp\u00f3lnego z demokracj\u0105, \u017ce jest to system partiokracji, czyli w\u0142adzy kilku partii. I w istocie nie r\u00f3\u017cni si\u0119 zbytnio od systemu wybor\u00f3w do Sejmu PRL. Tam te\u017c by\u0142y listy, kolejno\u015b\u0107 g\u0142osowania a nie by\u0142o demokracji.<\/span><\/p>\n

Opr\u00f3cz jednak skutk\u00f3w politycznych \u2013 odebrania obywatelom mo\u017cliwo\u015bci kandydowania i realnej oceny kandydat\u00f3w na pos\u0142\u00f3w \u2013 system ma powa\u017cne skutki socjologiczne je\u015bli chodzi o samo funkcjonowanie parlamentu, jako\u015b\u0107 pos\u0142\u00f3w i struktur\u0119 (charakter) partii politycznych dzia\u0142aj\u0105cych w jego ramach.<\/span><\/p>\n

Sejm wybrany na podstawie personalnych decyzji prezesa czy kierownictwa partii z natury nie mo\u017ce si\u0119 sk\u0142ada\u0107 z ludzi maj\u0105cych w\u0142asne zdanie, odwa\u017cnie i niezale\u017cnie broni\u0105cych w\u0142asnego zdania i interesu wyborc\u00f3w. To b\u0119dzie Sejm z\u0142o\u017cony z konformist\u00f3w, partyjnych intrygant\u00f3w wiernie s\u0142uchaj\u0105cych ka\u017cdego polecenia prezesa. Dlatego w polskim Sejmie nie ma w istocie \u017cadnej dyskusji jest walka dwu partyjnych klan\u00f3w zorganizowanych, bezwzgl\u0119dnie s\u0142uchaj\u0105cych polece\u0144 wodz\u00f3w a nie argument\u00f3w. Zreszt\u0105 najcz\u0119\u015bciej nikt si\u0119 argumentami nie pos\u0142uguje.<\/span><\/p>\n

Nic dziwnego, \u017ce jako\u015b\u0107 pracy tak wybranego Sejmu jest fatalna. Nadprodukcja ustaw, lekcewa\u017cenie norm legislacyjnych, lekcewa\u017cenie zdania obywateli jest na porz\u0105dku. <\/span><\/p>\n

Partie korzystaj\u0105ce z przywilej\u00f3w jakie daje im system wyborczy wykluczaj\u0105cy z konkurencji o poselskie mandaty indywidualnych obywateli, rych\u0142o zamieniaj\u0105 si\u0119 w partie tzw. \u201eleninowskiego typu\u201d. I nie chodzi tu o ideologi\u0119, ale o struktur\u0119 partii, w kt\u00f3rej jest wyra\u017any o\u015brodek decyzyjny \u2013 w\u00f3dz, otoczenie wodza a reszta cz\u0142onk\u00f3w to masy, kt\u00f3rych zadaniem jest bezwolne wykonywanie polece\u0144 centrali partyjnej. Wszystkie polskie partie tak wygl\u0105daj\u0105 i oczywi\u015bcie pomimo nazwy \u201epartia\u201d nic nie maj\u0105 wsp\u00f3lnego z dowoln\u0105 parti\u0105 brytyjsk\u0105. Tak jak Land Rover nie ma nic wsp\u00f3lnego z rowerem \u201eUkraina\u201d. <\/span><\/p>\n

Po czteroletnim moim pobycie w Sejmie, obserwacji jego dzia\u0142ania, umacniam si\u0119 w przekonaniu, \u017ce Polska tak rz\u0105dzona zginie. Dla Jej uratowania konieczna jest zmiana systemu wyborczego, odblokowanie dost\u0119pu do Sejmu dla pojedynczych obywateli przede wszystkim dlatego, \u017ce dopiero w\u00f3wczas b\u0119dziemy mogli m\u00f3wi\u0107 o demokracji i dopiero odnowiony, pozbawiony leninowskich partii Sejm b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 rozwi\u0105za\u0107 problemy kraju.<\/span><\/p>\n

\u00a0<\/span>Janusz Sanocki<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Narzekamy na r\u00f3\u017cne dziedziny naszego \u017cycia publicznego \u2013 s\u0142u\u017cb\u0119 zdrowia, szkolnictwo, system podatkowy, emerytalny itd….<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":948,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[1,30],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/wiescizpolski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/947"}],"collection":[{"href":"https:\/\/wiescizpolski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/wiescizpolski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiescizpolski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiescizpolski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=947"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/wiescizpolski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/947\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":950,"href":"https:\/\/wiescizpolski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/947\/revisions\/950"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/wiescizpolski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/948"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/wiescizpolski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=947"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiescizpolski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=947"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/wiescizpolski.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=947"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}